Zwrot kosztów leczenia poniesionych zagranicą - sprawa przez ETS
Zdaniem rzecznika generalnego Paolo Mengozziego, odmowa dodatkowego zwrotu nieplanowanych kosztów leczenia szpitalnego poniesionych za granicą jest sprzeczna ze swobodą świadczenia usług
Zwrot powinien obejmować także tę część kosztów, która w państwie, w którym odbywa się leczenie obciąża pacjenta, jeżeli w tym państwie wysokość zwrotu kosztów leczenia jest niższa niż w państwie, w którym pacjent jest ubezpieczony.
Opinię taką wydał rzecznik generalny w sprawie C-211/08 Komisja vs. Hiszpania
Hiszpańska ustawa o opiece zdrowotnej przyznaje prawo do opieki zdrowotnej obywatelom hiszpańskim i cudzoziemcom zamieszkałym w Hiszpanii. Co do zasady wyłącznie usługi leczenia szpitalnego świadczone w ramach hiszpańskiego krajowego systemu opieki zdrowotnej objęte są zwrotem kosztów i są bezpłatne. W przypadku nieplanowanego leczenia w innych państwach członkowskich system hiszpański, zgodnie z mechanizmem przewidzianym w rozporządzeniu nr 1408/71 , dokonuje zwrotu odpowiedniej instytucji państwa, w którym odbyło się leczenie poniesionych przez nią kosztów na podstawie stawek obowiązujących w tym państwie .
S. Ch., obywatel francuski zamieszkujący w Hiszpanii, ubezpieczony w ramach hiszpańskiego systemu zabezpieczenia społecznego podczas pobytu we Francji musiał nagle zostać poddany leczeniu szpitalnemu. Hiszpańska instytucja zabezpieczenia społecznego odmówiła mu zwrotu części kosztów, którymi zgodnie z francuskimi przepisami obciążył go francuski szpital (tzw. „ticket modérateur"). Z tego powodu złożył on skargę do Komisji Europejskiej, która wszczęła przeciwko Hiszpanii postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom.
Po raz pierwszy kwestia zwrotu kosztów leczenia, będąca już dotychczas przedmiotem obszernego orzecznictwa, jest tematem postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
Komisja podniosła przed Trybunałem, że odmawiając osobom ubezpieczonym w ramach hiszpańskiego systemu opieki zdrowotnej dodatkowego zwrotu kosztów leczenia wynikających z nieplanowanego leczenia szpitalnego przeprowadzonego w innym państwie członkowskim, w przypadku, gdy wysokość zwrotu kosztów w tym państwie jest niższa niż zostało to przewidziane w hiszpańskich przepisach, Hiszpania narusza zasady prawa Unii Europejskiej dotyczące swobody świadczenia usług. Hiszpańska ustawa wywiera ograniczający skutek zarówno na świadczenie usług, które początkowo były impulsem do podróży i czasowego pobytu w innym państwie członkowskim, jak i na dalsze świadczenie szpitalnych usług medycznych w tym państwie.
Rzecznik generalny przypomniał przede wszystkim, że rozporządzenie nr 1408/71 ma na celu koordynację ustawodawstw krajowych w różnych sektorach zabezpieczenia społecznego. Przewiduje ono, że jeżeli instytucje jednego państwa członkowskiego mają zapewnić leczenie pracownika ubezpieczonego w ramach systemu innego państwa członkowskiego, pokrycie kosztów następuje zgodnie ze stawkami przewidzianymi w państwie członkowskim, w którym dokonywane są świadczenia. Jeżeli zatem ustawodawstwo państwa członkowskiego instytucji świadczącej przewiduje, że część kosztów świadczeń jest ponoszona przez pacjenta, znajduje to zastosowanie również wobec osoby ubezpieczonej w innym państwie członkowskim.
Rzecznik generalny przypomniał, że Trybunał orzekł już, że prawo wspólnotowe nie ogranicza kompetencji państw członkowskich w zakresie organizacji ich systemów zabezpieczenia społecznego i że każde państwo członkowskie określa, po pierwsze, warunki przystąpienia do systemu zabezpieczenia społecznego i, po drugie, warunki korzystania z prawa do odpowiednich świadczeń. Jednakże przy wykonywaniu tych kompetencji państwa członkowskie muszą przestrzegać prawa wspólnotowego, a w szczególności, przepisów w zakresie swobodnego przepływu. Ponadto, świadczenie odpłatnych usług medycznych należy do zakresu stosowania swobody świadczenia usług, niezależnie od faktu, czy są one bądź nie wykonywane w warunkach szpitalnych i niezależnie od sposobu funkcjonowania krajowego systemu, do którego dana osoba należy.
Trybunał w swym orzecznictwie potwierdził też prawo ubezpieczonych w ramach systemu zabezpieczenia społecznego państwa członkowskiego do otrzymania dodatkowego zwrotu kosztów odpowiadającego różnicy między wysokością zwrotu kosztów w państwie, w którym odbywa się leczenie a wysokością zwrotu kosztów w państwie ubezpieczenia, w granicach stawek obowiązujących w tym ostatnim. Przepisy państwa członkowskiego, które - mimo że nie zakazują ubezpieczonym poddania się leczeniu w innym państwie członkowskim - nie zapewniają w odniesieniu do kosztów poniesionych w innym państwie członkowskim takiej samej wysokości zwrotu, jak ta, która obowiązuje w przypadku leczenia odbywanego w państwie ubezpieczenia stanowią ograniczenie swobody świadczenia usług.
Ograniczenie swobody przepływu, wynikające z odmowy dodatkowego zwrotu kosztów, nie może być uzasadnione ryzykiem skutków finansowych mogących obciążać krajowy system opieki zdrowotnej. W istocie, państwo ubezpieczenia nigdy nie jest zobowiązane do zwrotu kosztów przekraczających koszty, które musiałoby ponieść w przypadku leczenia na terytorium krajowym.
Ponadto, zdaniem rzecznika generalnego fakt, iż zwrot kosztów jest w każdym przypadku uzależniony od wystąpienia względów medycznych, i że możliwe jest skorzystanie z mechanizmów współpracy administracyjnej między państwami w celu zapobiegania ewentualnym nadużyciom, pozwala na uniknięcie ryzyka nasilenia się zjawiska turystyki zdrowotnej.
Rzecznik generalny zaproponował zatem, aby Trybunał orzekł, że odmawiając uprawnionym w ramach krajowego systemu opieki zdrowotnej dodatkowego zwrotu kosztów nieplanowanego leczenia szpitalnego, poniesionych w innym państwie członkowskim, w którym wysokość zwrotu kosztów jest niższa niż ta przewidziana w hiszpańskich przepisach, Hiszpania naruszyła zasadę swobody świadczenia usług.