Jedną z podstawowych zasad polskiego systemu ustrojowego jest zasada suwerenności Narodu. Oznacza ona, iż to Naród – wszyscy obywatele Rzeczypospolitej – jest najważniejszym podmiotem decydującym o sprawach kraju. Jego wola determinuje działania organów władzy państwowej. Naród może sprawować władzę przez swoich przedstawicieli (demokracja pośrednia czy przedstawicielska) albo bezpośrednio (demokracja bezpośrednia), czyli wtedy, gdy grono wyborców podejmuje bezpośrednio jakąś decyzję bez pośrednictwa organów państwowych. Pozycję jednostki w państwie ujmuje również zasada społeczeństwa obywatelskiego. Zakłada ona aktywność obywateli w dążeniu do urzeczywistnienia swoich interesów. Aktywność ta może przybrać różnoraką postać (zrzeszeń w stowarzyszeniach i innych formach samoorganizacji, działalności w komitetach inicjatywy obywatelskiej, itd.).

Jednym z istotnych atrybutów demokratycznego państwa jest możliwość aktywnego uczestnictwa obywateli w życiu społecznym i politycznym. Konstytucja gwarantuje każdemu możliwość organizowania zgromadzeń oraz zrzeszania się. Dzięki swobodzie tworzenia i działalności partii politycznych możliwe stało się zapewnienie pluralizmu politycznego. Jest on warunkiem funkcjonowania demokratycznego systemu rządów w państwie.