Nauczanie powinno sprzyjać pełnemu rozwojowi osobowości oraz poszanowaniu praw innych członków społeczeństwa. W tym też duchu ukształtowany jest polski system edukacji.

Zgodnie z Konstytucją, do podstawowych praw człowieka zalicza się prawo do nauki. Konstytucja gwarantuje każdemu prawo do bezpłatnej nauki w szkołach publicznych, za wyjątkiem odpłatności niektórych usług edukacyjnych w publicznych szkołach wyższych, możliwość wyboru szkoły przez rodziców dla swoich dzieci oraz swobodę zakładania szkół. Gwarancja bezpłatnej nauki w publicznej szkole wyższej nie może być jednak rozumiana jako absolutna i nieograniczona. Dostęp do bezpłatnych studiów w publicznej szkole wyższej musi być więc z natury rzeczy limitowany, uwzględniać realne możliwości finansów publicznych państwa.

Jednocześnie konstytucyjnym wymogiem nałożonym na władze publiczne jest zapewnienie szerokiego dostępu do wykształcenia. Ma temu służyć obowiązek tworzenia i wspierania indywidualnych systemów pomocy finansowej oraz organizacyjnej dla uczniów i studentów.